فرآیند آبکاری فلزات گرانبها از قبیل طلا، رودیم و . . . جهت افزایش ارزش فلزات پایه مانند نیکل، برنج ، مس و سایر آلیاژهای فلزی انجام می پذیرد و در طلا و جواهرات نیز جهت رنگ بندی دلخواه، دوام و درخشش و سایر خواص به کار برده می شود این خواص می تواند عدم اکسید شدن فلز پایه و جلوگیری از خوردگی و همچنین زیباتر جلوه دادن جواهرات و زیورآلات باشد. فعل و انفعالات بین فلزها به واسطه های محیطی موجب تجزیه و پوسیدگی آن می شود. چون فلزها میل بازگشت به ترکیبات ثابت را دارند.
پوسیدگی فلز ممکن است به صورت شیمیایی و یا الکتروشیمیایی توسط اسیدها و بازها و . . . انجام گیرد. به همین خاطر یکی از بهترین روشها برای جلوگیری از خوردگی فلزات ایجاد روکش یا آبکاری مناسب برای فلزات می باشد و معمول ترین روشهای روکش فلزات عبارتند از رنگین کردن فلزات – لعابکاری و ابکاری با فلزات دیگر.
آبکاری فلزات در تهران
آبکاری، فرایندی است که در آن یک لایه نازک از فلز روی سطح یک ماده دیگر، معمولاً فلز، رسوب داده میشود. این لایه نازک، ظاهر ماده را بهبود میبخشد، و خواص فیزیکی و شیمیایی آن را نیز تغییر میدهد. آبکاری آهن و فلزات، از جمله فرایندهای پرکاربرد در صنعت، به دلیل مزایای فراوان آن است.
از آبکاری برای افزایش مقاومت در برابر خوردگی، سایش، اصطکاک و همچنین بهبود ظاهر و قابلیت رنگپذیری فلزات استفاده میشود. این فرایند در صنایع مختلفی از جمله خودروسازی، هوافضا، پزشکی و الکترونیک کاربرد دارد.
نحوه انجام فرایند آبکاری
آمادهسازی سطح
این مرحله، اولین و شاید مهمترین مرحله در فرایند آبکاری است. سطح فلز باید کاملاً تمیز و عاری از هرگونه آلودگی، چربی، اکسید و زنگ باشد تا لایه آبکاری به طور یکنواخت و پایدار روی آن قرار گیرد. این تمیزکاری معمولاً با استفاده از روشهای مختلفی مانند شستشو با مواد شوینده، اسیدشویی، الکترولیز و یا سندبلاست انجام میشود.
آمادهسازی محلول آبکاری
محلول آبکاری، حاوی یونهای فلز مورد نظر و مواد شیمیایی دیگر است که به رسوبگذاری فلز و کنترل کیفیت لایه آبکاری کمک میکنند. این محلولها به صورت تخصصی برای هر نوع فلز و کاربرد خاص تهیه میشوند.
شروع فرایند آبکاری
در این مرحله، قطعه فلز تمیز شده در محلول آبکاری قرار میگیرد.
آبکاری الکترولیتی
در این روش، قطعه فلز به عنوان کاتد (منفی) و یک الکترود دیگر به عنوان آند (مثبت) در محلول آبکاری قرار میگیرند. با عبور جریان الکتریکی، یونهای فلز در محلول به سمت کاتد حرکت کرده و به سطح قطعه فلز میچسبند و لایه آبکاری را تشکیل میدهند.
آبکاری غوطهوری
در این روش، قطعه فلز در محلول آبکاری غوطهور میشود و با واکنش شیمیایی، لایه آبکاری روی سطح آن تشکیل میشود.
شستشوی و خشک کردن
پس از اتمام فرایند آبکاری، قطعه فلز باید به طور کامل از محلول آبکاری شسته شود تا هرگونه باقیمانده محلول از روی آن پاک شود. سپس قطعه فلز خشک میشود تا از ایجاد هرگونه خوردگی یا زنگ زدگی در مرحله بعد جلوگیری شود. خوب است بدانید که، قیمت تیرآهن و بهطور کلی مقاطع فولادی از جمله عواملی است که بر قیمت فلزات آبکاری شده تاثیر میگذارد.
عملیات پس از آبکاری
در برخی موارد، پس از آبکاری، عملیات دیگری مانند رنگ آمیزی، لعاب کاری، یا حرارت دادن برای بهبود خواص و ظاهر لایه آبکاری انجام میشود.
انواع فلزات در آبکاری
آبکاری نقره
آبکاری نقره فرآیندی است که در آن لایهای نازک از نقره بر روی سطوح فلزی یا غیرفلزی قرار میگیرد. این فرآیند برای افزایش زیبایی، مقاومت در برابر خوردگی و بهبود هدایت الکتریکی انجام میشود. نقره بهعنوان یک فلز با خواص آنتیباکتریال نیز شناخته میشود و در صنایع جواهرسازی و الکترونیک کاربرد دارد. روشهای آبکاری شامل الکترولیتی و غیرالکترولیتی هستند که بسته به نیاز میتوان یکی را انتخاب کرد.
آبکاری طلا
آبکاری طلا فرآیند پوشاندن سطوح با لایهای نازک از طلا است. این روش بهمنظور ایجاد زیبایی و جلوگیری از زنگزدگی کاربرد دارد. طلا بهعنوان یک فلز با خاصیت ضد زنگ و زیبا شناخته میشود و در جواهرسازی و تولید لوازم الکترونیکی محبوب است. آبکاری طلا به روشهای الکترولیتی و غیرالکترولیتی انجام میشود و ضخامت لایه طلا بستگی به هزینه و نوع کاربرد محصول دارد.
آبکاری کروم
آبکاری کروم فرآیندی است که برای افزایش مقاومت در برابر خوردگی و سایش و بهبود زیبایی سطوح فلزی انجام میشود. لایه کروم بهویژه برای محصولات صنعتی، خودرو و لوازم خانگی مورد استفاده قرار میگیرد. آبکاری کروم میتواند بهصورت سخت یا تزئینی باشد، که هر کدام کاربرد خاص خود را دارند. روشهای آبکاری شامل الکترولیت و غوطهوری هستند که به ایجاد پوششهای مقاوم کمک میکنند.
آبکاری با نیکل
آبکاری با نیکل فرایند پوشش دادن به سطوح فلزی با لایهای از نیکل است که بهمنظور افزایش مقاومت در برابر خوردگی و سایش انجام میشود. این فرآیند در صنایع خودروسازی، الکترونیک و تولید قطعات صنعتی کاربرد دارد. نیکل میتواند بهعنوان پایهای برای آبکاریهای دیگر مثل طلا یا کروم عمل کند. این روش معمولاً به صورت الکترولیتی انجام میشود و مزیتهای زیادی از جمله افزایش زیبایی و حفاظت از سطوح ایجاد میکند.
آبکاری با مس
آبکاری با مس یک روش پوششدهی است که در آن لایهای نازک از مس بر روی سطوح فلزی قرار داده میشود. این فرآیند بهمنظور بهبود خواص الکتریکی و حرارتی، همچنین زیبایی قطعات استفاده میشود. مس خاصیت هدایت الکتریکی بالایی دارد و در جواهرات و لوازم خانگی کاربرد دارد. آبکاری با مس معمولاً بهصورت الکترولیتی انجام میشود و این لایه میتواند به دیگر آبکاریها در مرحله بعدی نیز کمک کند.
آبکاری روی
آبکاری روی فرآیند پوششدهی سطوح فلزی با لایهای از روی است که بهمنظور جلوگیری از زنگزدگی و افزایش دوام محصولات انجام میشود. لایهی روی یک محافظ برای سطوح در برابر عوامل جوی عمل میکند. این فرآیند به دو روش الکترولیتی و غوطهوری گرم انجام میشود. آبکاری روی هزینه کمتری نسبت به دیگر روشها دارد و بهطور مؤثری دوام و طول عمر تجهیزات را افزایش میدهد.
آبکاری قلع
آبکاری قلع یک فرآیند کارآمد برای پوششدهی سطوح فلزی با لایهای نازک از قلع است. این روش بهمنظور جلوگیری از زنگزدگی و بهبود زیبایی و دوام محصولات استفاده میشود. قلع خاصیت غیرسمی و مقاوم در برابر خوردگی دارد و در تولید قوطیهای کنسرو، لوازم الکترونیکی و جواهرات کاربرد دارد.
آبکاری قلع معمولاً بهصورت الکترولیتی انجام میشود و مزایای فراوانی برای حفاظت و زیبایی سطوح فراهم میآورد.